sábado, 7 de xaneiro de 2023

Abadín, 22 de maio do 1875.

    22/05/1875. Boletín Oficial de la Provincia de Lugo.
   "Enterada esta Junta del acta de los exámenes celebrados en Abril último en la escuela elemental completa de niños de Abadin, acordó felicitar al Maestro de la misma por los buenos resultados que aquel acto ha ofrecido, debidos al inteligente afan y constante celo con que se dedica al cumplimiento de sus deberes.
   Lo que, con inserción de dicha acta, se hace público por medio de este periódico oficial para satisfacción del expresado Maestro y á fin de que sirva de estímulo á los demas de la provincia.
   Lugo 18 de Mayo de 1875.—El Presidente, Antonio de Medina.— P. A. de la J., Tomas Luciano Carreira, Secretario.
 
   Acta que se cita.
 
   Don Marcelino Rivas Blanco, Secretario del Ayuntamiento de Abadin, y como tal de la Junta local de primera enseñanza del mismo.
   «Certifico: que en el libro de actas celebradas por la expresada Junta se halla la que tuvo efecto el dia 1ª del corriente con motivo del examen de los niños de la escuela pública, de este disrrito cuyo tenor literal es el siguiente:—En Abadin á 1° de Abril de 1875. Reunidos los individuos de la Junta local de primera enseñanza de este distrito de conformidad con lo acordado en la sesión celebrada con fecha 19 de Marzo último en el salón de la escuela pública de niños que regenta D. Francisco Carballeira Pérez, situada en el lugar de Gontan, con objeto de proceder al exámen de los alumnos concurrentes á ella, se dió principio al acto haciéndolo consecutivamente de las diferentes secciones en que aquellos están divididos, en todas las materias comprendidas en el programa exhibido por dicho Profesor y son: Doctrina Cristiana, Historia Sagrada, Lectura, Escritura, Aritmética en sus distintas operaciones de números enteros, quebrados, mistos, complejos por el sistema actual y métrico decimal, Gramática castellana y nociones de Agricultura; y la Junta en vista del favorable resultado de la enseñanza y notable aprovechamiento de los niños que revelan de un modo inequivoco el celo y la constancia del maestro porque los padres de familia no vean defraudadas sus esperanzas y los sacrificios que se imponen para enviar a sus hijos á la Escuela, ha manifestado su satisfacción, significándosela al Profesor y exhortándole á que continúe con igual asiduidad en el cumplimiento de sus deberes, acordándose finalmente hacer, un llamamiento á los Jefes de familia esponiendoles las inapreciables ventajas de la educacion é instruccion y el deber de proporcionar á sus hijos ó subordinados, único inedio do sacarlos de la brutal ignorancia á que su aptia les condena. Con lo cual y después de consignar que de esta acta se libre testimonio para remitir á la Junta provincial de primera enseñanza, se dió por terminada la sesión que firman los tres asistentes y lo fueron en concepto de Presidente el Sr. Alcalde D. José Rojo y Coido y vocales Licenciado D. Juan Benito Sarceda, párroco de San Juan de Romariz, D. Luis Paz López, D. Bernardo Anido Cornide, Don Ramón Rojo Cordero y D. Antonio Vidal Rodríguez, de todo lo cual
yo el Secreario certifico.—El Presidente José Rojo y Coido.—Licenciado Juan Benito Sarceda.--Luis Paz. Antonio Vidal.—Bernardo Anido.— Ramón Rojo.—Marcelino Rivas, Secretario.»
   Es copia á la letra del acta que queda inserta, y á los efectos oportunos expido la presente con el V.° B.° del Sr. Presidente en Abadin á 10 de Abril de 1875.—Marcelino Rivas, Secretario.—V.º B.º, José Rojo y Coido".

 

ELECCIÓNS MUNICIPAIS DE ABADÍN. ANO 1979.

 
                              Antigo edificio do concello de Abadín.

   23/02/1979. Boletín Oficial de la Provincia de Lugo.
   
"CENSO ELECTORAL
 
Junta Electoral de Zona de Mondoñedo
   Don Luis Sanz Garrido, Secretario de la Junta Electoral da Zona de Mondoñedo.
   Certifico: Que las fotocopías que siguen en número de treinta y una, por mí rubricadas y selladas, se corresponden bien y fielmente con los originales de la lista de Candidaturas presentadas ante esta Junta Electoral de Zona, para las próximas Elecciones Locales del día 3 de abril del corriente año.
   Y para que así conste, expido el presente en Mondoñedo a 17 de febrero de 1979. — Luis Sanz Garrido.

ABADIN

    Número 1. Organización Revolucionaria de los Trabajadores.

   1. Sinesio Díaz Cortiñas.
   2. Santiago Rivas Oseira.
   3. Manuel Carracedo Pernas.
   4. Fernando Alonso Verduras.
   5. José Ignacio Arence Viana.
   6. Vicente Villarejo Llano.
   7. Raquel Suárez Bermejo.
   8. Manuel González Bayón.
   9. Milagros Arias López.
  10. Avelina Lombardero Fouz.
  11. José Ernesto Carrillo Solla.
  12. Arturo Rodríguez Bolaño.
  13. Gloria Soledad Lombardero Fouz.
  
   Número 2. Independientes.

   1. Santiago Iglesias Dobarrio.
   2. Claudio Gaute Coira.
   3. Acacio Gueimonde Díaz.
   4. Gemindo Magín Coira Ríos.
   5. José Antonio Vigo Hermida.
   6. Manuel Gumersindo Pena Gante.
   7. José Rodríguez Fernández.
   8. Andrés Vigo Campos.
   9. Carlos Solmo Vivero.
  10. Manuel Paz Lozano.
  11. Vicente Rey Verdes.
  10. José Varela Díaz.
  13. Darío José Martínez Fraga.

   Número 3. Independientes Municipio de Abadín.
 
   1. Ana Macrina Carracedo García.
   2. Benigno Carreiras Roibás.
   3. José Valle Debasa.
   4. José Rodríguez López.
   5. Vicente Rojo Francos.
   6. Sergio Rodríguez Prado.
   7. Manuel Cillero Gil.
   8. José M. López Gante.
   9. Jesús Seco Pernas.
  10. Fernando Díaz Fernández.
  11. Ramón Chao Basanta.
  12. Constantino Villamel Cabado.
  13. José Rico Fernández.

   Número 4. Unión de Centro Democrático.

   1. Eugenio Carlos Lobón Cerviá.
   2. Pedro Fernández Carreiras.
   3. José Martínez Fernández.
   4. Antonio Germán Hermida García.
   5. José Ares Requeijo.
   6. Amancio Rodríguez Iglesias.
   7. José Antonio Vidal Díaz.
   8. Germán Aguiar Castro.
   9. José Bello Vázquez.
  10. Angel Folgueira Basanta.
  11. Luis Castro Lamas.
  12. Manuel Legaspi Rico.
  13. Segundo Carballeira Díaz.

   Número 5. Bloque Nacional Popular Galego (BN-PG).

   1. Bernardo José Fernández Requeijo.
   2. José Luis Gasalla García.
   3. José María Robustiano Fanego Sierra.
   4. Orencio Souto Carballeira.
   5. José Vivero Otero.
   6. Elias Vizoso Coira.
   7. Jesús Taboada Bouza.
   8. José Oscar Requeijo Rodríguez.
   9. José Carballeira Seijo.
  10. José Díaz Fernández.
  11. Oscar Vidal Villarino.
  12. Anibal Cendán Méndez.
  13. Luis Antonio Fraga Francos".
 
   Logo do escrutinio, os resultados electorais foron os seguintes:
   - Censo:                  4.028.
   - Concelleiros:             13.
   - Votos emitidos:  2.260.
   - Abstencións:        1.768.
   - Votos en branco:        0.
   - Votos nulos:              52.

   Votos e concelleiros elixidos por cada partido:
 
   - UCD.
     821 votos. 5 concelleiros.
 
     1. Eugenio Carlos Lobón Cerviá.
     2. Pedro Fernández Carreiras.
     3. José Martínez Fernández.
     4. Antonio Germán Hermida García.
     5. José Ares Requeijo
   
   - IMA. 
    684 votos. 4 concelleiros.
 
     1. Ana Macrina Carracedo García.
     2. Benigno Carreiras Roibás.
     3. José Valle Debasa.
     4. José Rodríguez López.
 
   - INDP.            
     513 votos, 3 concelleiros.
 
     1. Santiago Iglesias Dobarrio.
     2. Claudio Gaute Coira.
     3. Acacio Gueimonde Díaz.
 
   - BN.PG.
    176  votos, 1 concelleiro.
 
     1. Bernardo José Fernández Requeijo
 
   - ORT.
     14 votos,  0 concelleiro.

 
 

martes, 6 de decembro de 2022

O Domingo de Carozo.

 

A Domingo Fernández Pita.
 
Benquerido Domingo,
dúas palabras de agradecemento por tí,
pola túa vida entre nós durante noventa anos.
De agradecemento e mesmo de admiración tamén.
Ti es un máis desa roda inmensa de homes e mulleres de aldea
que co voso traballo, coa vosa constancia,  coa vosa organización
parroquial, cos vosos amores, coas vosas festas, 
enchestes de vida e ennobrecestes estas terras.
Moi humildemente, si,
pero grazas a ti, e tantos e tantas coma ti,
somos o que somos.
Grazas de corazón.
 
Domingo, trouxéronte a este mundo os teus pais Xosé e Aurora
no lugar do Pazo;
criácheste alí cos teus irmáns Arxemiro, Antonia, Carmen e tamén América, que morreu repentinamente aos seus 20 anos.
Foron anos duros: a guerra, a postguerra ....
Anos de facer vida a base de dobregar o corpo e de espelir os 
ánimos cada mañá.
Tiveches amores coa Divina e con ela fixeches vida en Carozo.
E froito deses amores o Francisco, o Alfonso, a Herminda.
E volta a suar o pan de cada día
coa esperanza sempre de que mañá fose mellor
para vós, para os vosos fillos.
E velaí aquí están, 
como unha fermosa coroa ao teu redor,
agradecendo o froito de tanto sacrificio vivido xuntos.
Non serías perfecto, terías os teus fallos, as túas sombras
pero que é iso ao lado de tanto ben.

E logo viría a enfermidade, o parar á forzo,
encamar, sentirte ben coidado e querido polos teus,
--que bendición máis grande, non hai mellor residencia no mundo!--
e pouquiño a pouco irte acabando. Grazas.
Domingo é o teu nome.
Domingo quere dicir "do señor".
A un día da semana chamámoslle "domingo",
porque é o día que lle dedicamos ao Señor.

Chamarte Domingo dinos que ti e todos, todos, somos do Señor.
Pertencémoslle.
Es del, somos del, pero o señorío de Deus sobre nós
non ten nada que ver cos señoríos humanos.

deus non abusa, acompaña.
Fai camiño con nosoutros humildemente, discretamente,
ofrecéndose,
desexando ardentemente ser un bo,
un moi bo compañeiro de viaxe.
E Deus, en todo caso, é o noso señor,
para recoller o que vai quedando da nosa existencia
--eses corpos esgotados, eses ánimos rendidos--
para lles ofrecer un oco de amor, de perdón, de paz
no seu mesmo corazón.

Doémonos pola túa morte, Domingo, 
pero alegrámonos por te ver así ben amparado
polo mellor coidador do mundo, que é o noso Deus.

Nel descansa en paz, Domingo.
Es do Señor, que o Señor te encha de todo ben.
Unha aperta, e ata aquel día, amigo.
 
Labrada, 5 de decembro do 2022.

                     (Manolo Regal Ledo).

  P.D_ Despois do axeitado relato que Manolo Regal fai da figura do Domingo de Carozo, eu quero aportar unha pequena reflexión; quero facer público algo que non se dixo do Domingo para darlle un significado máis amplo da súa figura.
   Recordo unha noite, unha soa noite do Domingo tocando o acordeón na cociña do Camba en Carozo. 
   Coa música que saía do seu acordeón tamén axudou a que as foliadas alegraran os cansos corpos nas noites labregas. Axudou a que cada un dos veciños bailara en longas noites pezas musicais que saían da sensibilidade do Domingo, do seu rudo e apracible corpo, e seguro que tamén canso.
   Con agradecemento.
                          
                                       (Manuel Rivas Cortiñas).
 
 
 
 

Repoboación de terreos comúns.

    
                                                                                                                                 Foto de agosto do 2014

   13/04/1855. Boletín Oficial de la Provincia de Lugo.
   "Estando descuidada el arbolado en la mayor parte de los Ayuntamientos de esta provincia, y siendo indispensable fomentarlo en cuanto sea posible, he acordado a propuesta del Comisario de Montes se proceda en las parroquias de la comprensión de aquellos á la plantación de dehesas comunales conforme á las reglas y estado que á continuación se expresan:
   Reglas que deben observarse por los Ayuntamientos para la repoblación de los terrenos comunes que se designan a cada parroquia, según su número de vecinos y estension superficial que tienen.
   1.ª Los Ayuntamientos tan pronto como recíban esta circular dictarán las disposiciones que crean mas oportunas y eficaces para que los Alcaldes pedaneos de las parroquias en unión del Celador de la dehesa nacional y de tres vecinos de los de mas arraigo, designen el punto que consideren mas apropósito para la siembra del número de ferrados que se espresa la nota que á continuacion se insería.
   2.ª Dispondrán igualmente que sin detención alguna se cierre y acote el terreno que haya sido designado y proceda en seguida á su descuaje y preparación por los medios que enseña la agricultura, á fin de dejar el intervalo necesario en la roturacion y la siembra. 
   3.ª Si esta operación se practicase con el azadón y la pala se tendrá mucho cuidado en mezclar bien las diferentes capas de tierra a fin de dejarla bien mullida y hacerla accesible por este medio a las influencias atmosféricas, preparando de este modo unéx lo mas favorable las siembras. Estos trabajos pueden hacerse á jornal de villa y en días que no se cause perjurcio alguno á los vecinos.
   4.ª Los Ayuntamientos están obligados á proporcionar la clase de semillas que sean mas convenientes al terreno que debe sembranse, y procurar que sea de buena calidad y se hallen en buen estado, pues de esta circunstancia depende el éxito de la siembra.
   5.ª No debiendo tener efecto en la repoblación hasta el próximo Otoño ó principios del año venidero, según la clase de semillas, cuidarán los Ayuntamíentos de que en los terrenos en que debá verificarse se hagan á su debido tiempo los hormigueos ó quemas, y que antes de ejecutar la siembra, se les dé una reja ó arado que los prepare convenientemente para la recepción de las semillas.
   6.ª Los Sres. Alcaldes tan luego como se hayan verificado las siembras en sus respectivos distritos se servirán pasar á esta Comisaria un certificado que lo acredite espresando la clase y número de semillas que se hayan empleado.
   Esta Comisaría al designar la estension de terrenos que han de sembrarse ha procurado hacerlo sin lastimar los intereses comunales, limitándose solamente á una parte muy insignificante de sus montes con el objeto de no causar vejámenes ni daños; al efecto ha tenido presente no solo el número de vecinos de cada parroquia, sino también la estensión de montes comunes que cada una tiene; y bajo este concepto cree haber procedido con todo el detenimiento y escrupulosidad que requiere este asunto; y aunque en varios puntos se note alguna diferencia con réspecto á la base qué se ha adoptado de cuatro ferrados por cada veinte vecinos consiste en que hay parroquias que tienen una estensión de monte bastante considerable, pero que su reducible vecindario hace que deban rebajarse sus trabajos y ponerse en proporción á otras, que teniendo igual número de vecinos, cuentan con mucha menos estensión de terreno.
   Me prometo del celo é inteligencia de los Sres. Alcaldes que pondrán de su parte, todos los medios posibles para conseguir un resultado feliz y favorable en la repoblación que se propone; pero mis esfuerzos y buenos deseos serán completamente estériles si se estrellan contra la apatía v negligencia de las autoridades locales de los pueblos que son las que en primera linea deben cuidar y mirar por los intereses comunes de los pueblos que administran; poco puedo hacer yo en la esfera que me corresponde si no cuento con su constante apoyo; pero de todos modos me quedará la satisfacción de que he procurado por cuantos medios han estado á mi alcance el bien de los habitantes de está provincia fomentando uno de los elementos mas necesarios para el desarrollo de la agrícultura é industria.
    Lugo 25 de Marzo de 1885.__ El Comisario, Felix de Castillo.
 
   Proporción en que debe verificarse la siembra para la repoblación de los montes comunes de esta provincia, tomando en consideración el número de vecinos de cada parroquia y la estensión superficial de sus montes.
 
   ABADÍN:
                   
                   Abeledo, Sta María ............ 58 vecinos; 12 ferrados de estensión superficial.
                   Corvite, S. Pedro ................ 26 vecinos;  6 ferrados de estensión superficial.
                   Castro-Mayor, S. Juan ...... 53 vecinos; 12 ferrados de estensión superficial.
                   Labrada, S. Pedro ............. 98 vecinos; 20 ferrados de estensión superficial.
                   Moncelos, Santiago ........... 41 vecinos; 10 ferrados de estensión superficial.
                   Montouto, Sta. María ....... 26 vecinos;   6 ferrados de estensión superficial.
 



mércores, 30 de novembro de 2022

Os montes ....

   
   13/12/1983. La Voz de Galicia.

   "Na agricultura tradicional galega, aquela da que dixo Gallástegui que era perfectamente funcional para os medios de que dispoñía o noso labrego, o monte tiña un papel moi importante.
   
   A explotación agraria compoñíase de terras de labranza, prados e cortiñas e leiras de monte a toxo ou repoboadas, algunhas de carballos que se cepaban pra obter a leña para o lume, a madeira para os carros, grades e outros terbellos e as vigas para as casas. En bocarribeiras de Ourense e Lugo tamén tiñan importantes soutos de castiñeiros que, ademais da madeira, proporcionaban as castañas, tan importantes na alimentación de persoas e animais. Modernamente predominan os montes repoboados de piñeiros e eucaliptos.

   Mais da metade da terra da explotación agraria era a de monte, parte do cal era toxeira que se anovaba periodicamente sementándolle unha ou dúas colleitas de trigo ou centeo pra volver a bótalas a toxo albar que se aproveitaba para estrar as cortes do gando e pra a mantenza das bestas.

   No monte pastaba o gando na primavera na que en calquera lado medran as herbas ventureiras.

   Pero, ademais dos montes de propiedade privada, moitas parroquias tiñan montes comunais nos que facían rozas, collían o mato para estrar as cortes e pastaban o seu gando. En algunhas parroquias a superficie era tan importante que viña a ser o medio de vida principal das súas xentes.

   Pero aló na década dos corenta, o Estado usurpou os montes comunais facendo repoboacións forestais incontroladas que, en moitos casos, foron un fracaso e, en todos, despoxando ós veciños dunhas propiedades que lles proporcionaban os medios de vida, obrigándoos, as veces, a ter que emigrar.

   Nos anos sesenta eu viaxaba acotío por toda Galicia e facía unha sección titulada «Fiestra» nun xornal vigués. O que facía era tirar unha foto de algunha cousa ou feito que me chamara a atención e logo facía un comentario.

   Pois ben, conservo un daqueles traballos titulado «¿Pinos ou carpazas?» encabezado con unha foto na que dous irmáns, veciños de Vilanova de Lourenzá —os irmáns Palacios— miden un piñeiro de catorce anos nos montes do Cadramón; piñeiro que non tiña máis ca un metro vinte.

   Conto alí —resumindo— que paráramos a xantar nunha taberna de Labrada, concello de Abadín. E mentres xantábamos ouvimos falar dos montes e metemos baza. Decatámonos de que aquí se fixera unha repoboación masiva facía anos, aínda que os resultados non foran moi brillantes. No monte chamado «Coto de Cal» os pinos plantados fai catorce anos non chegan a un metro de altura. Noutros como no chamado «Veiga do Tremoal», pinos de dez anos non acadan vinte e cinco centímetros de alto. Mais ca pinos semellan carqueixas. E pra iso privaron os veciños destas tesas cumes do seu medio de vida: vacas e cabalos bravos que percorrían a serra, ben afeitos ás duras condicións do clima da montaña.

   A falcatruada fora tan patente que —no tempo da miña crónica— xa se intentaba corrixila, acoutando as zonas máis húmidas pra facer pasteiros nelas. Así, para aqueles veciños que tiñan algunhas terras propias que lles permitiron sobrevivir, chega aínda unha certa compensación, pois agora poden de novo manter gando nas zonas de pasteiros. Pero moitos, os mais pobres,tiveron que abandonar os seus lares e marchar sabe Deus a onde. E todo porque o mandonismo de turno impoñía, a súa dura lei, sen importarlle as consecuencias que puidera ter para as xentes campesiñas.

   Afortunadamente os tempos cambiaron. Hoxe non sería posible facer algo semellante. Hoxe, incluso os paisanos da zona mais apartada, protestarían e farían valer os seus dereitos. 

   Pero as falcatruadas son malas de remediar. Lévase anos falando da devolución dos montes ós seus lexítimos donos. Pero, como en Galicia a parroquia aínda non ten personalidade xurídica — malia que figura, no Estatuto de Autonomía a posibilidade de facelo— as cousas van tan amodo que chegaremos a netos sen velas resoltas.

   E iso importa moito porque unha lexislacións realista e axeitada neste ámbito, pode completar a extensión territorial das empresas familiares agrarias e das cooperativas comunitarias que chegaron ó teito das súas posibilidades económicas, condicionadas pola falla de terra.

   Sabemos de algunhas que acadaron xa esta posibilidade, pero outras vexetan, atravesando unha verdadeira penuria que soamente un incremento territorial lles permitirá superar.

   Dixen antes que os tempos cambiaron, pero as situacións inxustas mantéñense, pois ós veciños a quen se lles privou dun medio de vida por facer un consorcio no que eles non tiveron arte nin parte, deberían ter unha xusta compensación, entregándolles a parte que lles corresponde directamente a eles, sen intervencións dos axuntamentos, e despois tería que artellarse un sistema de axudas e incentivos para poñer eses montes en explotación, segundo as súas calidades e posibilidades forestais ou gandeiras. Para favorecer unha explotación comunitaria poderíase contemplar a posibilidade de que aqueles veciños que en minoritaria non quixeran participar, quedaran privados das producións obtidas por un determinado número de anos, aínda que se respectase o seu dereito ao monte, que recobrarían, cando se integraran, cos seus veciños, nunha explotación axeitadamente planificada. O Servicio de Extensión Agraria podería ser o titor da posta en marcha deste sistema que podería dar nova vida a moitas das nosas aldeas que hoxe esmorecen lamentablemente".

   Por AVELINO POUSA ANTELO.