luns, 1 de febreiro de 2016

Labradeses no alén.

   Cando alguén decideu deixar atras a casa que o acolleu cando naceu, e en cada paso que dá, afastándose das bágoas e pranto de seus pais; deixaba seguridade, e en moitos casos fame. Tamén deixaba mozas ou mozos, home ou muller e fillos, nados ou non. Ilusións, amizades, amenceres coñecidos e atardeceres para a mocidade. Ese día, como outro día calquera,  tamén camiñaba pola corredoira, pero o outro día ían, quizais, para o muiño; hoxe van para un mundo descoñecido.
   Mundo, lingua e xente descoñecidos, e case sempre co pensamento e certeza de que nunca máis tornarían a súa casa. Nese día comenzaba o despoboamento da nosa aldea, Labrada.    A emigración en Labrada non é só do segundo lustro do século XX. Suponse que no século XIX, fuxindo da fame, veciños nosos tiveron que partir camiño "das americas", os destinos eran maioritariamente Cuba e Bos Aires. Aquí ímos poñer cara as persoas que emigraron de Labrada, agradecemos os veciños, familiares e amigos que voluntariamente cederon os retratos. Anímo os que ainda recelan, que se animen a compartir con nós.

                        Foto de Cándido Cordal, sacada na Habana. De ahí a casa do "Habanero".
 
 
                                           Cándido Vivero en Buenos Aires. 
 
                                  Leonardo Fernández Cabado en Bos Aires.

    Foto-postal remitida por María Carracedo para a Antoña da casa das Pícaras do Cordal.


             Domingo Cortiñas Solmo. Buenos Aires. 1912


            Filomena Solmo. 1914


    Filomena e Rosa, 1914. tias maternas do Jesús de Paridoiro.













A familia Pico, foi unha familia que emigrou por completo a Arxentina. Vivían de caseiros preto da Besta, no lugar chamado hoxe "Aira Bella" nunha propiedade de uns señores de Castro de Rei, tamén dos citados señores era o lugar donde viveu Carlos Cortiñas (casa do Benjamín) no barrio do Outeiro. Ambos lugares foron comprados polo Cortiñas xa que o fillo de Carlos, Francisco foi apoderado en Cuba do Banco de España.

                            Camilo Cuba en Bos Aires.
 
                                    Antonio Román Camba. Emigrado á Arxentina.
 
 
Foto do 20 de maoi de 1953. Manuel de Enrique en Buenos Aires.


        Carta do Manuel do Enrique para Jesús da Angelita.

                                                                        XUSTA
 Justa González Cortiñas, arribou a Arxentina o 5 de abril do 1938. Fixo a travesía a bordo do Monte Pascoal. Formou familia na Arxentina, nunca volveu a terra.

                                                                         EFRÉN
 

O Efrén, coñecido con ese nome entre as xentes de Labrada, pero o nome del é José Mª Cortiñas González e de profesión mecánico, fillo da Antoña González e de Santiago Cortiñas. Nace o 21 de Marzo do 1927, emigrou o Brasil onde arriba o 15 de novembro do ano 1952, zarpou de Vigo no buque Juan de Garay. Non volveu á súa terra.

                                                                  ORTENSIA
Ortensia do Fondo da Vila. De nome Evencia e de profesión modista, filla de Emiliano e de MªCarmen Alicia, saleu do porto de Vigo embarcando no buque Yapeyú, e arribou a Arxentina o 29 de setembro do 1958. Formou familia, casou con Manuel Rios e regresou a terra.

    Certificación do Consulado Español na Habana.

 
           Foto de Xaneiro do 1962. Ricardo das Viveiras e a María do Ferreiro en Bos Aires.

 

             Antoña do Ferreiro, a súa filla Beatriz e o seu xenro Enrique, en Venezuela. 

 
Foto do 1962. O Antoño do Adriano acompañado do seu fillo Lino e a sua dona Brígida. Como moitas parellas nos seus inicios, emigraron. Mondoñedo, A Coruña, Pamplona foron os sitios en onde viviron. 

           A Beatriz do Ferreiro.


Foto do día 3 do Nadal do 1995. A Brígida, casou co Antoño de Adriano. Viviron en Mondoñedo, A Coruña e Pamplona, onde se estableceron definitivamente e deixaron descendencia, o seu fillo Lino.

 
Beatriz e a Margarita dos Currás. Foto de 1963. 

Antoño do Adriano, o Lino e Fructuoso.

Foto sacada en Pamplona no ano 1966. Da dereita cara a esquerda: Servando do Fondo da Vila, Armando do Chao do Covo, Fructuoso do Fondo da Vila e Luis de Arzúa.

 Foto na aire do Ferreiro. Empezando pola esquerda: Oscar Cortiñas, Hermelina Rouco, Brígida Rouco con Mónica, súa neta, no colo; Mª Jesús Pérez, Antonio Cortiñas con Raquel, súa neta, no colo e Margarita Rouco. Antoño e Brígida ficaron en Pamplona xunto co seu fillo Lino.

 Foto sacada en Pamplona o 17 de outubro do 1971. O día da boda de Felicia Cuba, de casa Juanito dos Currás. A esquerda Gonzalo Cuba González, á súa esquerda a súa dona Celia Rouco Román. E a dereita Emilia Rouco Román.

 
Postal enviada por Emilia Rouco desde Zaragoza. Muller emigrada a Zaragoza e posteriormente viveu e traballou en Pamplona, ata o seu regreso para Labrada.

Xente do barrio do Outeiro e Casa Vella, emigrada a Vizkaia na década dos anos 60. Foto sacada posiblemente en Santurce o 5 de xuño do 1966, dia da primeira comunión de Ana. Comenzando pola esquerda: os matrimonios formados por Pepe das Lucas e Celia; Jesús do José Mª coa Aida e os dous fillos, Emilio e Ana; a dereita de todo a Vita e o Narciso.

 
Labrada sufreu varias formas de emigración, unhas máis severas que outras. A de comenzo de Siglo XX, a Cuba; e da década dos 50, 60 e 70 foron por mor da moita necesidade. Se emigrar é marcharse do sitio en ónde naciche, na foto do pé vemos distintas maneiras dela, xentes emigrada en distintas épocas. O Jesús, o fondo, emigrou do Cadramón para Bilbao e despois a Madrid na década dos 60 e o casar con Olguita, a dereita, ésta tamén emigrou. Oscar tamén se foi a traballar a Chavín e casou para Masma con Olga. Maite, filla da emigración, nada na Coruña pero con fondo arraigo en Labrada, emigrou a traballar a Francia. Outras dúas fillas da emigración son Mª Luz e Verónica. A primeira, filla de Jesús e Olguita, nada en Madrid e, casa con Ismael, éste tamén fillo de emigrantes castelans manchegos. Verónica, nada en Pamplona e filla de Fructuoso e de Ermitas, retornan para Vilalba, por tanto éla emigra; e casa con Amandino. 

 O Sr Aparicio. Veciño de Labrada que inmigrou para a nosa terra. Home nado en Portugal, en Viana do Castelo en 1903.  Na década dos anos 30 veu traballar de canteiro e quedou a vivir en Labrada no barrio do Cordal, conoceu a súa muller Evilasia e casaron; froito do matrimonio naceu a Modesta. Foron moitas as cociñas económicas feitas polas súas mans. Foi un dos bos albañiles que había na parroquia.

   09/12/1965. El Progreso.
   "De forma repentina ha fallecido en Madrid donde se encontraba accidentalmente residiendo doña Pilar Campos Gil, cuyo cadáver fué transladado a su parroquia natal de Labrada (Abadín), a donde acudieron numerosas personas de esta ciudad a sus funerales y conducción, uniéndose a sus innumerables convecinos que la acompañaron a su última morada, en prueba del aprecio por ella sentido.
   A sus hermanos y demás familiares, y especialmente a su hija Maria Teresa, nuestro más sentido pésame".

mércores, 6 de xaneiro de 2016

Xogos e xogadores


    Labrada. C. F.

Aliñación: Xesús do Veiguello, Xesús de Xan de Ambrosio, Luís do Veiguello, Magín do Madanelo, O Antoño do Valiña, Plácido do Eleuterio, Daniel do Baroncelle (xa lesionado). En  crequelas: Xesús do Paridoiro, Domingo do Carreiras (capitán), Benigno da casa de Xil e Dositeo da Chiquita. Partido disputado en Castromaior, din  os interesados que perderon inxustamente, con roubo arbitral incluído
 
Equipo de fútbol de Labrada formado dos seguintes xogadores: Adelino das Viveiras, Jesús dos Pablos, Dourino do Civil, Angel do Balbino, Demetrio das Vigas, Servando dos Pablos e Horacio de Xan. En crequenas: Rodrigo dos Pablos, Jesús do Paridoiro, Antón Mª dos Pablos, Jesús do José Mª e Teodoro do Insua.

Empezando pola esquerda: Adelino da Casavella, Teodoro do Insua, Silverio de Verdes, Anton María, Angel do Balbino, Servando dos Pablos e Claudio do Chao do Covo. En crequenas: Jesús do José Mª, Demetrio das Vigas, Moises dos Bispos, Dourino do Civil e Horacio de Xan.

    Eliseo Prieto Vivero. O Eliseo do Coxo vestido coa equipación de porteiro. Foto do ano 1951.

De pé: Rodrigo, Toño das Lucas, Claudio do Solmo agarrado o pao, Suso de Lestide, Toño do Solmo, Celso, José Luís do xordo, Graciano do Barreira. Agochados: Mario da valiña, Lino da valiña, Daniel do Salvador, Viveiro, O Pepe do Solmo e o Jorge do Carracedo. Partido xogado entre os equipos de Estelo e Labrada no campo da Labradela en Estelo. Suponse que a foto foi sacada o redor do ano 79-80.

     O Rodrigo das Pablas, na Labradela xogando contra Estelo.

    O Daniel do Salvador no Campo do Outeiro.

    O Rodrigo co seu irmán José no Campo do Outeiro.

    O Celso no Campo do Outeiro.
 
   03/11/1950. El Progreso.
   "El Pasado día 1 de novimbre se ha jugado en el campo de deportes de Abadín el encuentro amistoso entre el Club Labrada y el Club Deportivo Abadín.
   Presenció el partido numeroso público que aplaudió por igual en el transcurso del encuentro, el desarrollo de las jugadas.
   Durante el primer tiempo el Abadín logró marcar dos goles que le permitieron jugar a la defensiva en la segunda mitad del emocionante encuentro.
   Todas las lineas del Deportivo Abadín funcionaron a la perfección notándose unicamente cierta flojedad en el ala derecha de la delantera.
   En la segundo tiempo los jugadores del Labrada lograron aminorar la derrota consiguiendo el gol del honor para su conjunto.
   El árbitro, que careció de autoridad para enjuiciar determinadas faltas, anuló dos goles, magnificamente marcados por el Abadín, el segundo de los cuales motivó la momentánea retirada del equipo de Labrada, que afortunadamente reapareció en el terredo de juego, consciente de su dignidad deportiva.
   El equipo vencedor alineó de la siguiente manera: Fernando, Bouza, Orosa, Sergio, Estévez, López, Benigno, Jaime, Fanego, Faustino y Paco.
   Marcaron por los vencedores, el delantero centro Fanego y el medio volante Estévez en colaboración con un defensa enemigo.
   Merece destacar por el Labrada su delantero centro, bullidor y voluntarioso durante todo el encuentro sin encontrar ligazón en sus compañeros de linea.
   Del Abadín, todos estuvieron bien, a excepción del ala derecha de la delantera, como decimos al principio, notándose en el extremo la falta de su titular Alfredo que se encontraba lesionado".
 
28/12/1951. El Progreso.
   "Caudal, 0; Abadín 1. — El Club Caudal de Castromayor fué vencido en su campo por el Club Deportivo Abadía por un gol a cero.
   El partido resultó muy nivelado e interesante con un constante forcejeo de las lineas delanteras, bien apoyadas por las medias , contra las defensas contrarias en busca del gol, que sólo llegó una vez, favorable a los colores de Abadín. Fué conseguido en la mitad del segundo tiempo por López al rematar de cabeza un corner lanzado por Paco. A partir de entonces Abadín se repliega defendiendo su tanto y Castromayor domina, sin que acierte a romper el <<cerrojo>> establecido por los de la capital.
   Presentaba el Abadín la novedad de alinear, junto a los ya consagrados, a jugadores noveles como Picheira, Suso, Pepito, Jaime y Fidel, que jugaron con gran codicia y acierto. Amancio y Fernando, por lesión, no pudieron actuar.
   Destacaron por los vencedores la impetuosidad de Basilio, la rapidez de faustino, el oportunismo de Fanego y la seguridad de Bouza.
   De los vencedores la defensa y el delantero centro".
 
   20/07/1952. El Progreso.
   "Dentro del magno programa que prepara la Comisión de Festejos del Ayuntamiento de Abadín, correspondientes a las fiestas patronales que se celebraran los días 7, 8, 9 y 10 del próximo mes de septiembre, el deporte ocupa un lugar destacado, en sus modalidades más populares, fútbol, ciclismo, baloncesto y tiro.
   En fútbol, se disputará el trofeo donado por el excelentísimo señor gobernador civil de la provincia, titulado I Copa Abadín, entre los equipos del municipio, habiendose ya inscritos los equipos de Abadín, Gontán y Castromayor, y esperándose lo hagan los de Candia, Labrada y Fanoy. El torneo se celebrará por eliminatorias a dos partidos, con una final en el campo de Deportes de Abadín el día 9 de septiembre por la tarde. El equipo subcampeón, se adjudicará la Copa donada por la Delegación del Frente de Juventudes.
   La Tercera Vuelta Ciclista a Abadín._ Tendrá lugar el día 8 por la tarde, pudiendo tomar parte en ella cualquier ciclista nacional, profesional o aficionado. En la Xesta se dará la salida quedando establecida la meta en Abadín, a donde se llegará después de un recorrido de cincuenta kilómetros a través de Abadín, Candia, Castromayor, Villalba, El Santo, Moncelos, Corvite, Abeledo y Goás. Se establecen dos clasificaciones, una general y otra para los locales, con premios donados por la Jefatura Provincial del Movimiento, Delegación Provincial de Sindicatos, Delegación Provincial de Hacienda, etc.
   En baloncesto, se disputará la I Copa de Abadín donada por el Ayuntamiento local entre dos equipos del Frente de Juventudes de Lugo, máximos representantes del baloncesto provincial. Este encuentro tendrá lugar el día 8 por la tarde.
   Las pruebas de tiro al plato se piensa en la posibilidad de realizarlas en la mañana y tarde del día 10 para tiradores locales y nacionales, con importantes premios y trofeos donados por organismos oficiales y aficionados provinciales y locales.
   Existe un gran interés entre los aficionados locales al deporte y la Comisión de festejos trabaja con todo entusiasmo para que todas las competiciones alcancen un rango desconocido hasta ahora en Abadín".
 
   29/07/1952. El Progreso.
   "FUTBOL.—El pasado domingo se ha jugado en Castromayor el primer partido correspondiente a la I Copa Abadin, Trofeo del excelentísimo señor gobernador civil de la provincia, entro los equipos <<Caudal>> de Castromayor y <<Atlético>> dé Candía. Vencieron los locales por 4-2.
   A las órdenes del señor Lage de Abadín, los equipos alinearon de la forma siguiente:
   ATLÉTICO.— Jorge, Primitivo, Aquilino, César, Dionisio, Paco, Manolo, Néstor, Martiño, José y Carlos.
   CAUDAL.— Amancio, Eleuterio, Arsenio, Jesús,  Vicente, José, Cinza, Suso, Coira, Amandino y Sergio.
   Los goles fueron marcados por Cinza, Suso (2) y Arsenio (de panaIty) los de Castromayor y por Carlos y Aquilino los do Candía.
   El domingo próximo en el campo de deportes do Abadín, se jugará la primera semifinal entre el Club Deportivo Abadín y el Club Deportivo Gontán. Arbitrará el encuentro el señor López Vidal de Candía.
 
   19/08/1952. El Progreso.
   "FUTBOL.— Se ha jugado en Gontán el segundo partido de la semifinal la I Copa Abadín, entre los equipos de Gontán y Abadín, venciendo los locales por 2-0.
   Al comenzar el partido, el Club deportivo Gontán, ofrece un artístico banderín a los visitantes como recuerdo de su primer partido en el campo de los primeros, correspondiendo los abadinenses con un hermoso ramo de flores.
   Los equipos alinearon así:
    GONTÁN: Herminio, Guizán, Rogelio, Valentín, Claudo, Eduardo, Pepe, Pancho, Manolo, Armando y Guerra.
   ABADÍN: Angelillo, Bouzá, Andrés, Suso, Fernando, Fanego, Pepito, López, Fidel y amancio.
   Con este resultado, es preciso jugar un partido de desempate ya que el encuentro anterior venció Abadín  por 4-2. Este partido se jugará el día 31 en Candía o Castromayor bajo la dirección de un colegiado lucense".
 
   03/09/1952. El Progreso.
   "Fiestas con motivo de la inauguración de la nueva Casa Consistorial. — Los días 7, 8, 9 y 10 se celebrarán brillantes fiestas patrocinadas por el Ayuntamiento con motivo de la inauguración de la nueva Casa Consistorial:
   Día 7- A las tres de la tarde, el disparo de potentes bombas anunciarán el comienzo de los festejos.
   A las seis, en el Campo de deportes, partido de fútbol, correspondiente a la I Copa Abadin, para los tercero y cuarto puestos, disputándose los trofeos concedidos a tal efecto.
   Día 8. — A las nueve de la mañana, el disparo de potentes bombas anunciarán la llegada de las orquestas <<Mambo>> da Lugo, y la de <<Puentes de García Rodriguez>> de La Coruña.    
   A las once de la mañana, misa de campaña en el campo de deportes, con asistencia de las autoridades y jerarquías provinciales.
   A las doce de de la mañana, solemne bendición de la nueva Casa Consistorial por el reverendísimo señor obispo de la diócesis de Mondoñedo.
   A la una de la tarde, concierto público a cargo de la rondalla del Frente de Juventudes de Lugo.
   A las dos de la tarde, comida de confraternización con las autoridad y jerarquías.
   A las cinco, salida de la Xesta de la V Vuelta Ciclista a Abadín, en la que se disputarán varios trofeos.
   A las 5,15 en el campo de deportes, partido de baloncesto entre un combinado lucense del Frente de Juventudes y la selección municipal, en cuyo enenontro se disputarán dos valiosos trofeos.
   A las siete, fiesta infantil.
   A las ocho de la tarde, entrega de premios a los ganadores de la V Vuelta Ciclista en el campo de deportes por las autoridades.
   A las ocho y media de la noche, inauguración del alumbrado municipal Abadin y Gontán.
   Desde esta hora comenzará a lucir la iluminación que galantemente cedida por el Ayuntamiento de Mondoñedo, dará luz a las principales avenidas de la localidad.
   A las once de la noche, primera sesión de fuegos artificiales, a cargo de los pirotécnicos señor Varela de Carballido y Casa Lecea de Miranda de Ebro.
   A las once y media de la noche, verbena popular en la avenida del Generalísimo Franco.
   La rondalla del Frente de Juventudes, obsoquiará con su escogido repertorio, a las distintas autoridades.
   Día 9. — A las nueve de la mañana,las orquestas recorrerán las calles de la localidad dejando oir sus alegres dianas y alboradas.
   A las once de la mañana, misa solemne en la parroquial de Abadín, en honor de sus Santos Patronos, la Santísima Virgen de Abadín y el taumaturgo San Antonio, saliendo a
continuación la procesión.
   A las doce y media de la mañana concierto público de música regional a cargo de la sección de gaitas de la orquesta <<Mambo>> de Lugo.
   A las siete de la tarde, en el campo de deportes, partido de fútbol en el que se disputará la final de la I Copa Abadín, además de otros trofeos donados por el excelentísimo señor gobernador civil de la provincia y delegación provincial del Frente de Juventudes.
   A las ocho de la tarde, fiesta de la tarde.
   A las once de la noche, segunda y última sesión de fuegos de artifio, quemándose al final una traca.
   A las once y media de la noche, verbena popular en la avenida del generalísimo Franco.
   Día 10. — A las diez de la mañana, en el campo de deportes, primera sesión de tiro al plato, para tiradores residentes en la localidad, en el que se disputará un valioso trofeo.
   A las cuatro de la tarde, en el expresado campo, segunda tirada de prueba y al final de la misma, última sesión de tiro al plato disputándose valiosos trofeos.
   A las nueve de la noche, en e| salón de actos de la Casa Consistorial entrega de los trofeos a los vencedores.
   Seguidamente el disparo de potentes bombas anunciarán la terminación de los festejos".

   13/09/1952. El Progreso.
   "FÚTBOL _ En el partido celebrado el pasado día 7 entre el Atlético Candia y el deportivo Abadín, valedera para el tercer y cuarto puesto de la Primera Copa Abadín, trofeo del excelentísimo señor gobernador civil de la provincia, venció el once de Cándia por tres tantos a dos.
    El día 9, se celebró la final correspondiente a este torneo, entre el Club Deportivo Gontán  y el Club Caudal de Castromayor. Vencieron los primeros por dos tantos a uno.
   Estos dos partidos fueron muy bien arbitrados por el señor Seco de Mondoñedo. A la terminación de la final se repartieron los trofeos entre los equipos contendientes en la siguiente forma:
   Gontán, copa del excelentísimo señor gobernador civil de la provincia y copa de los funcionarios municipales.
   Castromayor, copa de la Delegación provincial del Frente de Juventudes y copa del Patrimonio Forestal del Estado.
   Candía, copa de don José Pórtela de Corbite.
   Abadín, copa de la ferretería Tomás de Villalba.
   El trofeo donado por la imprenta de A. Fernández Gayoso de Lugo para el mejor jugador del campeonato se le adjudicó a Jorge, portero del club Atlético Candía.
   CICLISMO. — Ea la tarde del pasado día 8 y sobre un recorrido de 50 kilómetros se disputó la V Vuelta a Abadín, venciendo Secundino Presno, de Monceíos, ganador de la copa de la excelentísima Diputación provincial. En segundo lugar se clasificó Armando Teijeiro, de Lugo, copa de la Delegación provincial de Sindicatos.
   Los clasificados en tercero, cuarto y quinto lugar recibieron los trofeos donados por el señor juez de Instrucción del partido, Casa Quico (Lugo) y Vidriería Lara (Lugo), respectivamente. La copa del jefe provincial del Movimiento, para el primer clasificado local, no profesional, fué ganada por José Oseira.
   TIRO AL PLATO. _ En la mañana del día 10, tuvo lugar la tirada de inauguración, reservada para locales, en la cual participaron 16 escopetas. Venció Pedro Portela de Corbite, copa Sanidad municipal. Segundo, José García, do Abeledo, copa Justicia municipal. Tercero, Cándido Barro, de Cabaneiro, y cuarto Fcrnando Díaz, de Abadin.
   Por la tarde continuaron las tiradas, disputándose la primera de prueba entro 15 tiradores de Abadín, Villalba, Mondoñedo, Lugo, Coruña y San Cosme do Barreiros.
   Venció don Antonio Larrea 9-9, clasificándose a continuación, don Manuel Jato, 9-9; don Julio Reguela 9-9; y don César F. Abilleira 9-9.
   A continuación tuvo lugar la tirada oficial, en la que tomaron parte 13 tiradores, clasificándose en primer lugar don Antonio Larrea, 27-27. copa de la Hermandad de Labradores. Segundo, don Manuel Jato, 26-27; trofeo Imprenta A. Fernández Gayoso (Lugo). Tercero, don Julio Reguela. 26-27, copa Arias Amedín (Lugo). Cuarta, don Luis Bouza, 24-25, copa ferretería Alemana (Lugo). Quinto, don Carlos Pallin. 17-18, copa don Juan Fernández
(Cuba). Sexto, don Francisco Bourio. 14-15, copa Ferretería Darío (Villalba)".